Άρθρα

Η Προβολή του Aσκούντος Θεραπευτικά Μασάζ και η Προώθηση των Θεραπευτικών Μασάζ ως επάγγελμα.

της Μαρίας Γρυλλάκη
Holistic Life – vol. 17 – 2007

 

Στον όρο Θεραπευτικό Μασάζ περιλαμβάνω τα είδη των Μασάζ που επιδρούν θεραπευτικά τόσο από την πρόθεση του επαγγελματία θεραπευτή όσο και εξ αντικειμένου. Τέτοια είναι, το Μασάζ με χρήση Αιθέριων Ελαίων, το Λεμφικό Μασάζ, το Σουηδικό Μασάζ, το Μασάζ των εν τω Βάθει Ιστών κ.ά. Αναφέρομαι επίσης στο Σιάτσου και το Ταϊλανδέζο Μασάζ που ενώ σε κανένα από τα δύο δεν εφαρμόζεται ως κατεξοχήν τεχνική η Μάλαξη, που κυριολεκτικά ερμηνεύει τον όρο Μασάζ, ωστόσο ως αγωγές υγείας συγγενεύουν στενά με αυτό.


Η σύγχρονη εποχή, που ιστορικά ορίζεται στον προηγούμενο αιώνα, τον 20ο, βρίσκει τις κοινωνίες της Δύσης, με πρωταγωνιστή την Αμερική, σε συνθήκες πολιτιστικής, οικονομικής και κοινωνικής ευημερίας, την ίδια στιγμή που τα μέσα με τα οποία αυτή η ευημερία στοιχειοθετείται, και μάλιστα ως αυτοσκοπός, δημιουργούν χάσματα αμφισβήτησης τόσο στις συνθήκες διαβίωσης όσο και στη συνείδηση των ανθρώπων. Οι πόλεμοι κέρδους, η έντονη ανισοκατανομή πλούτου, η νοοτροπία υπερκατανάλωσης, η άκριτη προσήλωση στην τεχνολογία και στη χρήση της, η ασυλλόγιστη εκμετάλλευση της φύσης, η υπερβολική ταχύτητα εξέλιξης χωρίς ουσιαστική δυνατότητα αφομοίωσης των αποτελεσμάτων της, η βιομηχανοποίηση της ιατρικής γνώσης και η εφαρμογή της ιατρικής πράξης, με στόχο μια «μακροζωία τεχνητής συντήρησης» που συχνά παραβιάζει ακόμη και πρωταρχικές δομές της ζωής… συγκλίνουν στις δεκαετίες ’60, ’70 με κορύφωση αυτή του ’80, στην ανάγκη να γεννηθεί η «Νέα Εποχή» / New Age.
Αυτή η Νέα Εποχή, που από την Αμερική του ’70 επεκτείνεται ραγδαία στην Ευρώπη ακροβατώντας στα όρια του κατακτημένου και του κατεστημένου, ιδανικά, καλείται να γεφυρώσει αυτά τα χάσματα μέσα από τη διερεύνηση θρησκευτικών – πνευματικών δρόμων και παραδόσεων της Ανατολής και της Δύσης. Στους ίδιους δρόμους όπου ταξιδεύει, αυτούς επιχειρεί και να απεγκλωβίσει από τον δογματισμό, να τους «παντρέψει» προκειμένου να εξυπηρετήσουν γνήσια ή όχι σύγχρονες ανάγκες και να εξατομικεύσει τα δεδομένα τους σ’ έναν κόσμο που μαζικοποιείται ολοένα και πιο αδηφάγα. Ενώ συγχρόνως, αναβιώνει την ολιστικότητα σε αντιδιαστολή με την υπερ-εξειδίκευση, επινοεί την «θετικότητα» απέναντι σε μεγάλα γεγονότα αρνητικού φορτίου, και κυρίως, τροφοδοτεί τη διεύρυνση της συνείδησης, ως το ζωτικό όργανο όχι μόνο του ανθρώπου ως μονάδα, αλλά του σύμπαντος.
Το βασικό μέσο διάδοσης και ανάπτυξης όλου αυτού του πεδίου ήταν και είναι τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που ως επιτομή, σήμερα πλέον, διαθέτουν το Διαδίκτυο / Internet και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Το Μασάζ, μία από τις πιο διαδεδομένες μεθόδους στην «Νέα Εποχή», έχει χρησιμοποιηθεί από πολύ παλιά σε όλο τον κόσμο με θεραπευτικό τρόπο, την ίδια στιγμή που ισορροπεί – προς το παρόν τουλάχιστον – σε μια λεπτή τομή κατάχρησης από άτομα και χώρους που το χρωματίζουν γλαφυρά, συσχετίζοντάς το με αισθησιακές – και όχι μόνο – απολαύσεις.
Τα Θεραπευτικά Μασάζ ωστόσο, σήμερα συγκαταλέγονται στις συμπληρωματικές και ολιστικές αγωγές υγείας, που προάγουν «την καλή ποιότητα ζωής», ή όπως ορίζεται στη «Νέα Εποχή»: το «Ευ Ζην» / Well Being. Έχει μάλιστα αποδειχθεί από τη συλλογική εμπειρία, ότι ανήκουν στην κατηγορία επαγγελμάτων που η προβολή του ασκούντος συνίσταται, κατά κύριο λόγο, στην ποιότητα άσκησης του καθαυτού αντικειμένου. Εν ολίγοις, λειτουργεί μέσω συστάσεων που απορρέουν από ευχαριστημένους πελάτες .
Αυτό διασφαλίζει (σχετικά) ότι:
1. Ο ενδιαφερόμενος προσεγγίζει τον επαγγελματία θεραπευτή με θετική προδιάθεση ή τουλάχιστον έχοντας από κοινού ένα σημείο αναφοράς που διευκολύνει την αρχική προσέγγιση.
2. Ειδικά για την περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος είναι άνδρας και ο επαγγελματίας γυναίκα, υπάρχει εκ των προτέρων μία δικλείδα ασφάλειας.
Ένας ακόμη τρόπος έγκυρων συστάσεων είναι μέσα από τα επαγγελματικά σωματεία στα οποία είναι χρήσιμο να ανήκουμε. Δηλαδή, να γνωστοποιείται η ειδικότητά μας στον ενδιαφερόμενο, από τον υπεύθυνο του σωματείου στο οποίο ανήκουμε, ο οποίος συνήθως συστήνει τους επαγγελματίες κατά περιοχές δραστηριοποίησης.
Παρόλα αυτά, αν ως επαγγελματίες Θεραπευτικών Μασάζ, θέλουμε ή έχουμε ανάγκη κατά περιόδους να γνωστοποιήσουμε ή να τονώσουμε την επαγγελματική μας υπόσταση – δραστηριότητα, έχουμε αρκετές επιλογές στη διάθεση μας, με την προϋπόθεση ότι είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε τις συνέπειες που έχει κάθε μια από αυτές.
Έτσι, μπορούμε να προβληθούμε στον Έντυπο Περιοδικό Τύπο, δηλαδή στις Εφημερίδες και τα Περιοδικά, είτε αγοράζοντας Διαφημιστικό Χώρο, είτε συμμετέχοντας δωρεάν σε κάποιο Ρεπορτάζ σχετικό με το αντικείμενό μας. Ο Έντυπος Περιοδικός Τύπος περιλαμβάνει δύο μεγάλες κατηγορίες:
Α. Τον Γενικό, που είναι οι Εφημερίδες και τα Περιοδικά Γενικού Ενδιαφέροντος και Ποικίλης Ύλης.
Β. Τον Ειδικό, που είναι οι Εφημερίδες και τα Περιοδικά Ειδικού / Κλαδικού Ενδιαφέροντος.
Θεωρητικά, η «Β» κατηγορία μας εξασφαλίζει περισσότερο ότι οι ενδιαφερόμενοι είναι πιο ευαισθητοποιημένοι / εκπαιδευμένοι στο πεδίο του αντικειμένου μας, και άρα η προβολή μας σε αυτήν θα είναι πιο στιβαρή και αποδοτική.
Όμως, οι πλέον επισφαλείς χώροι προβολής μας, είναι ο ραδιοφωνικός και μακράν περισσότερο ο τηλεοπτικός, μέσα από τη συμμετοχή μας σε ραδιοφωνικές ή τηλεοπτικές εκπομπές. Και στις δύο περιπτώσεις, βρισκόμαστε πάλι μπροστά στις δύο κατηγορίες που αναφέραμε και στα Έντυπα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης με τα αντίστοιχα δεδομένα:
Α. Συμμετοχή σε εκπομπή Γενικού Ενδιαφέροντος, το λεγόμενο Μαγκαζίνο, που κυριολεκτικά μας χρησιμοποιεί ως «διακοσμητικό στοιχείο» μεταξύ άλλων τέτοιων, συνήθως ετερόκλητων ή άσχετων, προκειμένου να καλύψει χρόνο
Β. Συμμετοχή σε εκπομπή ειδικού ενδιαφέροντος, με ουσιαστικό ενδιαφέρον πληροφόρησης και ενημέρωσης του κοινού.
Και στις δύο περιπτώσεις είναι σχεδόν θέμα σύμπτωσης ή τύχης το αν θα πέσουμε σε δημοσιογράφο ή σύσταση παρουσιαστών και παρουσιαζόμενων που θα χειριστούν το θέμα με στοιχειώδη αξιοπρέπεια και σοβαρότητα, και ενδεχομένως, στην καλύτερη και σπανιότερη περίπτωση μέσα από μια ποιοτική αισθητική. Όταν μάλιστα η εκπομπή είναι ζωντανή, είμαστε απολύτως έκθετοι στο έλεος των όποιων συντελεστών.
Άλλοι τρόποι προβολής και προώθησης της δουλειάς μας, είναι:
Α. Η τοποθέτηση Έντυπου Προωθητικού Υλικού (Πληροφοριακά Φυλλάδια), σε Χώρους Γενικού (Καταστήματα Καταναλωτικών Ειδών, Καφετέριες, κ.ά.) ή Ειδικού Ενδιαφέροντος (Καταστήματα Υγιεινών Τροφών, Γυμναστήρια, Ιατρεία, Διαγνωστικά Κέντρα, Νοσοκομεία, κ.ά.)
Β. Η αποστολή Έντυπου Προωθητικού Υλικού προς το Κοινό που έχουμε θέσει ως Στόχο. (Ομαδική Ταχυδρομική Αποστολή Πληροφοριακών Εντύπων / Direct Mail προς πιθανούς πελάτες / Target Group).

Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ αναγκαίο, να σκεπτόμαστε και να αξιολογούμε τις συνθήκες και τις παραμέτρους, εφόσον, δημοσιοποιώντας «επαγγελματικά» τον εαυτό μας, επηρεάζουμε την κοινή γνώμη τόσο ως προς το γνωστικό αντικείμενο που προσφέρουμε, όσο και ως προς εμάς τους ίδιους, και τους συναδέλφους μας.

Και τελικά, πολλές φορές, είτε από ανάγκη, είτε από ασαφείς εντυπώσεις, εύκολα παρασυρόμαστε σε κατευθύνσεις και επιλογές από τις οποίες, σε αντίθεση με τα φαινόμενα, είναι πιθανό, πέρα από το να υποτιμήσουμε την επαγγελματική μας υπόσταση, να χάσουμε, χρόνο και χρήματα!…

Η Ιατρική ως Τέχνη – Επιστήμη, ο Ιατρός ως φορέας αυτής.

της Μαρίας Γρυλλάκη
Holistic Life – vol. 16 – 2006


“Όπου η τέχνη της ιατρικής αγαπιέται, εκεί υπάρχει και αγάπη για τον άνθρωπο.”
-Ιπποκράτης-

Τα κείμενα Όρκος, Νόμος, Περί Ιήτρου, Περί Τέχνης και Περί ευσχημοσύνης, είναι τα κυρίως κείμενα του Ιπποκράτη, από αυτά που μελέτησα, όπου ορίζεται με αξιοθαύμαστη λεπτομέρεια και εύρος, τόσο το επιστημονικό πεδίο της Ιατρικής και ο γιατρός ως φορέας αυτής, όσο και η υπόστασή της στο πνευματικό γίγνεσθαι της εποχής του. Είναι αποσπάσματα από τα «Άπαντα του Ιπποκράτη» και συγκεκριμένα από τους τόμους 1, 3, 16 και 17 της σειράς «Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, Έλληνες» από τις εκδόσεις ΚΑΚΤΟΣ.


Για την εκμάθηση της Ιατρικής επιστήμης λέει στο Νόμο, (σελ. 47):
…Όποιος λοιπόν σκοπεύει να μελετήσει σε βάθος την ιατρική, πρέπει να διαθέτει τα εξής προσόντα: φυσική κλίση, εκπαίδευση, κατάλληλο περιβάλλον, έγκαιρη προκαταρκτική εκπαίδευση από την παιδική ηλικία, εργατικότητα, χρόνο…
και παρακάτω, (σελ. 49):
…μοιάζει με ό,τι παρατηρείται στα φυτά˙ η φυσική κλίση δηλαδή μοιάζει με χωράφι, τα διδάγματα των δασκάλων με σπόρους και η προκαταρκτική γνώση των πραγμάτων από την παιδική ηλικία με την έγκαιρη σπορά˙ το περιβάλλον όπου γίνεται η εκπαίδευση, μοιάζει με την τροφή που δίνεται στα φυτά από τον αέρα που τα περιβάλλει˙ όσο για την εργατικότητα, αυτή είναι η καλλιέργεια˙ και ο χρόνος ενισχύει όλα αυτά, ώστε να φτάσουν στο τελειότερο σημείο της ανάπτυξής τους.
Και πιo κάτω ανοίγεται στην υψηλότερη διάσταση της (ιατρικής) και όχι μόνο γνώσης, την ιερή δηλαδή, λέγοντας:
…τα ιερά πράγματα αποκαλύπτονται μόνο στους ιερούς ανθρώπους˙ οι αμύητοι δεν έχουν το δικαίωμα να τα γνωρίσουν, παρά μόνο αφού μυηθούν στα μυστήρια της επιστήμης.
Από τη μια λοιπόν, παραθέτει μια γλαφυρή περιγραφή όπως θα έκανε ένας ναΐφ (λαϊκός) ζωγράφος, κι απ’ την άλλη, ακροβατώντας ελιτίστικα στις παρυφές της επιστήμης και της μεταφυσικής, θέτει τα όρια της ιατρικής με προκλητική αυστηρότητα.

Στο κείμενο Περί Τέχνης, (σελ. 145, 149, 161), διατυπώνει έναν ενδιαφέροντα συλλογισμό που απασχολεί εκ νέου στη φιλοσοφία, την ψυχολογία και την τέχνη, τον άνθρωπο του 20ου αιώνα: γνώση – μορφή – τέχνη, αν και η Τέχνη ορίζει στην εποχή του ένα ευρύτερο φάσμα ειδικών – επαγγελματικών γνώσεων και δεν περιορίζεται, όπως συμβαίνει σήμερα, στις λεγόμενες καλές τέχνες. Αναφέρει χαρακτηριστικά:
…η γνώση αποκτιέται, όταν οι τέχνες είναι φανερές και δεν υπάρχει καμιά τέχνη που να μην φαίνεται πως προέρχεται από κάποια συγκεκριμένη μορφή. Πιστεύω πως οι μορφές αυτές έδωσαν τα ονόματα στις τέχνες…και πιο κάτω …όσα έβλαψαν, αποτελούν απόδειξη για την ύπαρξη της τέχνης τόσο όσο και αυτά που ωφέλησαν˙ το ωφέλιμο ωφέλησε με τη σωστή εφαρμογή του και το βλαβερό έβλαψε με την κακή χρήση του. Έτσι όταν το σωστό και το λάθος έχουν το καθένα κάποιο όριο, πως είναι δυνατόν να ισχυριζόμαστε ότι αυτό δεν είναι τέχνη; …Ό,τι ξεφεύγει από την όραση των ματιών, συλλαμβάνεται με την όραση του πνεύματος…Η τέχνη απαιτεί να σχηματίσει μια ιδέα για την αρρώστια, με σκοπό να τη θεραπεύσει περισσότερο με φρόνηση παρά με τόλμη και με τρόπο μάλλον ήπιο παρά βίαιο…

Ενώ στον Όρκο (σελ. 35), στοιχειοθετεί συμπυκνωμένα το ηθικό περιβάλλον άσκησης της ιατρικής πράξης και κατά συνέπεια τον χαρακτήρα του φορέα της, του γιατρού, στο κείμενο Περί Ιήτρου (σελ. 119, 121, 123), σχεδιάζει στην κυριολεξία τόσο την εικόνα του γιατρού:
…Η καλή εξωτερική εμφάνιση του γιατρού έγκειται στο να φαίνεται ότι έχει καλό χρώμα και να είναι εύρωστος, ανάλογα με τη φύση του˙ γιατί ο πολύς κόσμος υποστηρίζει ότι όλοι όσοι δεν έχουν τέτοια καλή σωματική κατάσταση, δεν θα μπορούσαν ούτε τους άλλους να φροντίσουν σωστά. Έπειτα να είναι καθαρός σε όλα, ντυμένος αξιοπρεπώς και αρωματισμένος ευχάριστα με διακριτική όμως μυρωδιά…Ο συνετός γιατρός πρέπει να φροντίζει για την ηθική του, όχι μόνο να είναι εχέμυθος αλλά και να διατηρεί στη ζωή του εξαιρετική τάξη…να συμπεριφέρεται σε όλους με σεμνότητα και φιλανθρωπία…όσο και το χώρο που θα δεχτεί τον ασθενή: …Τα καθίσματα πρέπει να έχουν, όσο το δυνατόν ανάλογο ύψος, ώστε γιατρός και ασθενής να βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείτε κανένα χάλκινο αντικείμενο, εκτός από τα εργαλεία σας, γιατί η χρήση τέτοιων σκευών μου φαίνεται ενοχλητική πολυτέλεια…Ο άρρωστος δεν ζητά πολυτέλειες αλλά ωφέλεια …

Και με το ίδιο πνεύμα συνεχίζει την αναφορά του (σελ. 125-133), πάνω σε πιο συγκεκριμένες θεραπευτικές μεθόδους για τις διάφορες ασθένειες.

Παράλληλα, στο κείμενο Περί ευσχημοσύνης (σελ. 179, 181, 183, 185, 187, 189), ανάγει την ιατρική σε φιλοσοφική θέση, αναλύει με λεπτομέρεια όχι μόνο τις ποιότητες και την εικόνα του γιατρού, αλλά και τη σημασία της θεραπευτικής του στάσης:
Έτσι, λαμβάνοντας υπόψη κανείς όσα προαναφέραμε, πρέπει να ανάγει κανείς τη φιλοσοφία σε ιατρική και την ιατρική σε φιλοσοφία. Ο γιατρός φιλόσοφος είναι ίσος με τους θεούς. Δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσά τους. Όλα τα στοιχεία της φιλοσοφίας βρίσκονται στην ιατρική: αφιλοκέρδεια, σεμνότητα, ερυθρίαση, συστολή, γνώμη, κρίση, ηρεμία, ετοιμολογία, καθαριότητα, κύρος γνώμης, γνώση των χρήσιμων και αναγκαίων για τη ζωή, απεμπόληση της ακαθαρσίας, απαλλαγή από τη δεισιδαιμονία, θεία υπεροχή. Αυτές οι ιδιότητες που έχουν αντιτίθενται στην ακολασία, την βαναυσότητα, την απληστία, τον πόθο, την κλοπή και την αναίδεια…Σ’ αυτά μετέχει κάποια φιλοσοφία και ο γιατρός κατέχει τα περισσότερα από αυτά…Αφού έτσι έχουν τα θέματα που αναφέραμε, ο γιατρός πρέπει να συμπεριφέρεται με κάποια ευθυμία, γιατί η αυστηρότητα απωθεί και τους υγιείς και τους ασθενείς…
Συνεχίζει, επισημαίνοντας τα σημαντικά πρακτικά θέματα όπως τα εργαλεία, τα θεραπευτικά παρασκευάσματα και η σωστή προετοιμασία, η τάξη και η καθαριότητα όλων αυτών και στη συνέχεια επανέρχεται και κλείνει με τη θεραπευτική συμπεριφορά που προφανώς θεωρεί ως το πιο σημαντικό κατά την άσκηση της ιατρικής πράξης:
Μόλις μπαίνετε στο δωμάτιο του αρρώστου, πρέπει να προσέχετε τον τρόπο που θα καθίσετε, τη συγκρατημένη συμπεριφορά σας, την ενδυμασία σας, να διατηρείτε τη σοβαρότητα, τη συντομία των λόγων σας, την ψυχραιμία σας, την προθυμία σας για την περιποίηση του ασθενούς, τη φροντίδα, την ανακατασκευή των αντιρρήσεων, την αυτοσυγκράτησή σας στις αναταραχές που προκύπτουν,…Όλα πρέπει να γίνονται με ησυχία και ευπρέπεια, κρύβοντας τα περισσότερα από τον ασθενή με σκοπό την εξυπηρέτησή του. Να του ορίζετε εύθυμα και χαρούμενα ό,τι πρέπει να κάνει, απομακρύνοντάς τον από τα άλλα˙ πότε να τον επιπλήττετε αυστηρά και έντονα και άλλοτε να τον παρηγορείτε με προσοχή και καλή διάθεση, χωρίς να του υποδεικνύετε τι θα γίνει ή τι θα γίνεται˙ γι’ αυτόν το λόγο πολλοί έφτασαν στα άκρα, εξαιτίας δηλαδή της πρόγνωσης που τους περιγράφτηκε από πριν σχετικά με όσα συμβαίνουν ή θα συμβούν.

Στη συνέχεια, στο κείμενο Παραγγελίαι (σελ. 203), εστιάζει την προσοχή των μαθητών του και συναδέλφων του στην ευαισθησία του ιατρικού επαγγέλματος ως προς την αμοιβή, ένα θέμα που όλοι γνωρίζουμε πόσο πονάει, και πόσο συχνά διαγράφει την έκβαση της ίδιας της ζωής. Ο Ιπποκράτης λοιπόν τους προτρέπει με τις συμβουλές του να στραφούν σε υψηλότερους στόχους:
…6.Σας συμβουλεύω να μη ζητάτε απάνθρωπα ποσά, αλλά να καθορίζετε την αμοιβή σε σχέση με την οικονομική δυνατότητα του ασθενούς. Μερικές φορές να μην παίρνετε αμοιβή…Καλό είναι να φροντίζετε τους ασθενείς, ώστε να ξαναβρίσκουν την υγεία τους, αλλά να βοηθάτε και τους υγιείς να τη διατηρούν, γιατί η φροντίδα τους είναι πράξη ευπρέπειας.

Κλείνω με ένα απόσπασμα το οποίο, αν και δεν είναι του Ιπποκράτη, αξίζει να αναφερθεί γιατί επιπλέον του ότι προέρχεται από σύγχρονό του και φίλο του, του οποίου, καθώς φαίνεται σε άλλα σημεία, σεβόταν πολύ τη γνώμη, εκθέτει κεντρικούς προβληματισμούς της εποχής του και – θα ευχόμουν – της δικής μας…από το κείμενο Επιστολαί – 23.Ο Δημόκριτος γράφει στον Ιπποκράτη σχετικά με την ανθρώπινη φύση (σελ.101):
…Όλοι οι άνθρωποι Ιπποκράτη, πρέπει να γνωρίζουν την ιατρική τέχνη, γιατί είναι καλή και χρήσιμη στη ζωή˙ και κυρίως πρέπει να την γνωρίζουν αυτοί που έχουν λάβει παιδεία και έχουν ασκηθεί στους λόγους. Πιστεύω ότι η φιλοσοφία είναι αδελφή και συγκάτοικος της ιατρικής. Γιατί η σοφία καθαρίζει την ψυχή από τα πάθη, ενώ η ιατρική διώχνει τις αρρώστιες από το σώμα…

 

 

 

 

Η Ολιστική Θεώρηση στην Ιπποκράτεια Ιατρική

της Μαρίας Γρυλλάκη
Holistic Life – vol. 15 – 2006

Το κείμενο που ακολουθεί είναι μέρος της πτυχιακής εργασίας μου και εκπονήθηκε την άνοιξη του 2006 σαν ολοκλήρωση των βασικών σπουδών μου πάνω στον βελονισμό. Για να την πραγματοποιήσω μελέτησα κείμενα από τα «Άπαντα του Ιπποκράτη» και συγκεκριμένα από τους τόμους 1, 3, 16 και 17 της σειράς «Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, Έλληνες» από τις εκδόσεις ΚΑΚΤΟΣ. Μέσα απ’ αυτά παραθέτω αποσπάσματα στη νεοελληνική απόδοση, μεταφερμένα κατά γράμμα, για να αναπτύξω σκέψεις και σχόλια.

Στον Ιπποκράτη η Ολιστική Θεώρηση μας απευθύνεται ως η Θέαση του Κόσμου, δηλαδή, πάει πέρα από το να νοείται ο άνθρωπος σαν ένα ενιαίο σύνολο ψυχικών και σωματικών λειτουργιών. Ο άνθρωπος ανήκει σ’ ένα χώρο, τον Κόσμο, μέσα στον οποίο επιτελούνται συνεχείς και ταχύτατες μεταβολές, όπως άλλωστε θεωρεί τόσες χιλιετίες αργότερα και η κβαντική φυσική,  όπου όλα τα συστατικά – ποιοτικά και ποσοτικά – βρίσκονται σε διαδραστική σχέση. Αυτό είναι για τον Ιπποκράτη η Ζωή και ο Κόσμος και μέσα από αυτό το πολυσήμαντο φίλτρο προσεγγίζει τη διάγνωση, κατά την οποία αξιολογεί και το πλέον παράδοξο σημείο˙  τη θεραπεία, κατά την οποία κανένα μέσον δεν υποτιμά εφόσον μ’ αυτό θα επαναφέρει την υγεία και θα εμπλουτίσει τη γνώση˙  και τελικά τον άνθρωπο, είτε ως υγιή, είτε ως ασθενή.

Στο κείμενο Περί Αέρων, Υδάτων, Τόπων (σελ. 27, 29), εκφράζει με σαφήνεια τη θέση του για την αναγκαιότητα της ολιστικής έρευνας, προκειμένου να ασκήσει σωστά ο γιατρός το έργο του,…όποιος  θέλει να ερευνήσει σωστά την Ιατρική επιστήμη, πρέπει να πράξει τα παρακάτω. Πρέπει πρώτα να έχει υπόψη του τις εποχές του έτους και πια επίδραση μπορεί να φέρει η καθεμιά τους στον άνθρωπο…Έπειτα πρέπει να εξετάζει τους ανέμους, ζεστούς και ψυχρούς…τις επιδράσεις των υδάτων…ένα άλλο στοιχείο είναι το έδαφος…Τέλος πρέπει να εξεταστεί και ο τρόπος ζωής που προτιμούν οι κάτοικοι…Γιατί αν ο γιατρός είναι καλός γνώστης αυτών των πραγμάτων…δεν θα είναι δυνατόν να του διαφύγουν ούτε οι χαρακτηριστικές ασθένειες της περιοχής ούτε η φύση των συνηθισμένων νόσων…Αν κάποιος νομίζει ότι όλ’ αυτά ανήκουν στον τομέα της μετεωρολογίας, θα διαπιστώσει, απομακρυνόμενος από αυτή τη γνώμη του, ότι η συμβολή της αστρονομίας στην ιατρική δεν είναι καθόλου μικρή αλλά αντίθετα πολύ μεγάλη. Γιατί μαζί με τις εποχές μεταβάλλεται ταυτόχρονα και η κατάσταση του πεπτικού συστήματος.

Στο κείμενο Περί Χυμών (σελ. 101), αναφέρεται στα σημεία που οφείλει ο ιατρός να αξιολογήσει κατά τη διάγνωση,…Να προσέχετε επίσης τις θέσεις, την κίνηση, την ανόρθωση του σώματος, τη μη αποτροπή της νόσου, τον ύπνο, την εγρήγορση, την ανησυχία, το χασμουρητό, τα ρίγη˙ επίσης όλα όσα πρέπει να εκτελεστούν ή να εμποδιστούν, πρέπει να γίνονται έγκαιρα. Πρέπει να εξετάζετε τις ενδείξεις του εμετού, της κένωσης του εντέρου, του πτυέλου, της μύξας, του βήχα, του ρεψίματος, του λόξυγκα ,των αερίων, των ούρων του φταρνίσματος, των δακρύων , της φαγούρας, της τριχόπτωσης, των αγγιγμάτων, της δίψας, της πείνας, του κορεσμού, του ύπνου, των πόνων, της έλλειψης πόνου, του σώματος, της σκέψης, της μόρφωσης, της μνήμης, της φωνής, της σιωπής.

Στο κείμενο Επιστολαί – 22. Ο Ιπποκράτης προς τον γιο του Θεσσαλό (σελ.22), επισημαίνει ξανά την σημασία της ευρύτερης μόρφωσης και καλλιέργειας για την άσκηση της ιατρικής επιστήμης,…Να μελετάς γιε μου, τη γεωμετρία και την αριθμητική. Τούτο δεν θα κάνει μόνο τη ζωή σου δοξασμένη και χρήσιμη στους ανθρώπους, αλλά θα σου δώσει και μεγαλύτερη οξύνοια και διορατικότητα για να ωφεληθείς από την ιατρική όλα όσα είναι χρήσιμα.  Πράγματι, η γεωμετρία, όντας πολύμορφη και πολυειδής και φτάνοντας στο κάθε της συμπέρασμα με αποδείξεις, θα σου είναι χρήσιμη για τις θέσεις των οστών, τις εξαρθρώσεις…Η τάξη της αριθμητικής από την άλλη, θα σου φανεί χρήσιμη στις περιόδους και τις κανονικές μεταβολές των πυρετών, τις κρίσεις των αρρώστων και την ασφάλεια στις ασθένειες…

 Το κείμενο Περί Τόπων των κατά Άνθρωπον (σελ. 299, 301), ξεκινάει με τη βάση της ολιστικής θεώρησης, την οποία εφαρμόζει ως την θεραπευτική αρχή που στοχεύει στην θεραπεία του αιτίου και όχι (μόνο) του συμπτώματος,…1.Πιστεύω πως στο σώμα δεν υπάρχει καμιά αρχή˙ όλα είναι και αρχή και τέλος, γιατί αφού σχεδιαστεί ένας κύκλος δεν είναι δυνατόν να βρεθεί αρχή. Έτσι και οι αρρώστιες πηγάζουν εξίσου από κάθε σημείο του σώματος…το ένα μέρος του σώματος προκαλεί την αρρώστια στο άλλο˙ και ο καλύτερος τρόπος να θεραπεύσεις τα άρρωστα μέρη είναι να γιατρευτούν εκείνα που προκάλεσαν την αρρώστια˙ έτσι θεραπεύεται με τον καλύτερο τρόπο η αρχή της βλάβης. …Το σώμα είναι μια αδιάσπαστη ενότητα και όλα του τα μέρη και τα μικρά και τα μεγάλα, και τα πάνω και τα κάτω αποτελούνται από τις ίδιες ουσίες, που είναι όμως διαφορετικά διατεταγμένες…Ό,τι κι αν νιώσει ακόμη και το πιο μικρό μέρος, είτε ευχάριστο είτε δυσάρεστο, τα συστατικά στοιχεία του το μεταδίδουν στα ομοειδή τους στοιχεία… και τους αναγγέλλουν τα πάντα.